Աշխատանքի օրվա կապակցությամբ

Ա. Աշխատանքը նորից պետք է դառնա հիմնարար արժեք ետարդիական եւ խաղային եւ կառնավալային ռազմավարություններից հետո:

Բ. Ստեղծագործողականության ռոմանտիկայով տառապող մտավորականի փոխարեն պետք է գա մտավոր արտադրողականության ռիթմով եւ աշխատանքի կազմակերպման տեխնոլոգիայով մտահոգված մտքի բանվորը:

Գ. Բանվոր բառի ստուգաբանվում է նույն արմատից, որից բանականությունն է (ըստ Աճառյանի): Այսինքն` ի սկզբանե կարեւոր է եղել ոչ թե աշխատանքի ֆիզիկական կամ մտավոր բնույթն, այլ այն, որ աշխատանքը «անբան»` չմշակված միջավայրի ձեւավովորում եւ կազմակերպում է, որով բխեցվում է բանականությունից: Այսպես օրինակ` «արուեստք են սոքա երկրագործաց, որով զանբան երկիր ածեն ի պտղաբերութիւն»: Անբանն այստեղ չմշակվածն է, որից էլ անբան` անգործ, եւ ի հակադրութուն անբանի` բանվոր` բանական եւ գործնական:

Դ. Նույն կապն է հուշում նաեւ «մշակույթի» ծագումը մշակելուց եւ մշակից:

Ե. Աշխատանքը ենթադրում է ուսման եւ արտադրության շարունակական գործընթաց եւ տեխնոլոգիա:

Զ. Պետք է ձգտել մտքի արտադրության ավարտուն եւ անընդատ ցիկլի ձեւավորման:

Է. Պետք է ձգտել մշակութային տնտեսության կայացմանը, որը պետք է ընդգրկի արժեքների, իմաստների եւ պատկերների ներքին արտադրություն, սպառում եւ արտահանում: Միայն այսպիսի Հայաստանը կարող է դառնալ իրապես անկախ երկիր:

Ը. Ստեղծագործականության մասին ռոմանտիկ մտավորական պատկերացումները, համաձան որոնց «պոետը» կարող է ստեղծագործել միայն իր ներըմբռնումների հիման վրա առանց աշխատանքի, գիտելիքի ու կարգապահության` Մուսայի քմահաճույքներից կախված ու տիեզերական իմաստության հետ կապի շնորհիվ, անմրցունակ են: Դրանք չեն կարող ապահովել մրցունակ մշակույթի ձեւավորում:

Թ. Աշխատանքը ենթադրում է բանվորի կամ մենակյացի ճգնություն եւ ծառայություն, «ստեղծագործ մտավորականության» քրմական հավակնությունների եւ իմաստունի պոզայի փոխարեն: Անհրաժեշտ է ոչ թե արվեստի տաճառ, այլ արհեստավորի լաբորոտորիա կամ գործարանային արտադրական ցեխ:

Ժ. Ի դեպ պոետ բառի ստուգաբանությունը, որը ժխտում է «ստեղծագործական ռոմանզտիմը»: ποεω – հին հունական արմատը նշանակում է անել, արտադրել, աշխատել, գործել, ստեղծել, կառուցել: Նույնիսկ «ստեղծագործականության» բարձրագույն բաստիոն` ռոմանտիկ պոետի կերպարը հանձնվում է այս ստուգաբանական փաստարկի առջեւ:

ԺԱ. Աշխատանքը ենթադրում է սթափ գիտակցություն «ստեղծագործական» գինովության փոխարեն: Անցողիկ ոգեշնչման փոխարեն` արտադրական պլան: Ուստայի արհեստանոց, ուր նախագծվում է աշխարհը, մշակվում մշակույթը, կառուցվում պատմությունը, կազմակերպվում է արտադրությունը, տնորինվում է մտքի տնետսությունը:

ԺԲ. Ուստայի արհեստանոցում հստակեցվում ու սրվում է միտքը, հղկվում է լեզուն: Մինչեւ վերջ մտածված միտքը` վերածված հստակ ձեւակերպման պետք է փոխարինի անորոշ ռոմանտիկ դատարկաբանությունը: Հստակ միտքը քաղաքական որոշումների արդյունավետության եւ գործնականության հիմքն է: Անորոշ լեզուն վերարտադրում է անարդյունավետ քաղաքականություն եւ քաղաքական ձախողումներ: Եթե քաղաքականությունը որոշում ընունելն է, իսկ որոշում ընդունելն էլ տեղի է ունենում լեզվի միոջոցով, ապա պարզ է, որ չսահմանված եզրերի եւ չհստակեցված հասկացությունների ավանդությով լեզուն պարտության է դատապարտում քաղաքականության փորձերը:

ԺԳ. Արհեստանոցի աշխատանքը իրականացվում է ինտելեկտուալ կարգապահության եւ ինտելեկտուալ պատասխանատվության հիմքի վրա: Միտքը պետք է մտածվի մինչեւ վերջ: Մինչեւ վերջ մտածված միտքը պայեթցնում եւ շրջում է իրականությունը` ստեղծելով իրադարձություն: Միտքը պետք է պատասխանատու լինի իր բոլոր մտավոր եւ գործնական հետեւանքների եւ եզրակացությունների համար: Միտքը նաեւ պետք է զտվի, որպեսզի հնարավոր լինի խուսափել չգիտակցված մեջբերումներից, որոնք ծագում են այլեւայլ կոնտեքստներից:

ԺԴ. Իմաստությունը չի կարող բնական լինել: Բնական իմաստությունը պատկանում է կոկորդիլոսներին եւ օրանգուտանգներին: Մարդու իմաստությունը աշխատանքն է, գործիքները եւ տեխնիկան (արհեստը): Ճշմարիտ պոետը ոգեշնչվում է տեխնիկայից, այլ ոչ թե բնության գիրքկն ընկնելու ռեգրեսիվ ֆանտազիաներից: Նրա ոգեշնչման եւ աշխատանքի օրինակը ավելի շատ Նաիրիտ գործարանն է, ուր կազմակերպված աշխատանքի շնորհիվ, իրականացվում է նյութերի վերափոխման գործընթացը, քան անսահմանելի եւ դյութական «երկիր Նաիրին»:

ԺԵ. Աշխատանքը ենթադրում է մոբիլիզացիա` զորակոչ: Աշխատավորի եւ զինվորի կերպարների մեջ կա նմանություն քանի որ ժամանակակից զինվորը ավելի նման է ամենօրյա աշխատանք կատարող բանվորի քան միջնադարի սնապարծ ասպետի. պատերազմն էլ` աշխատքնաի ավելի քան խաղի:

ԺԶ. Աշխատանքի սկզբունքը հավասարապես ժխտում է ավանդական ռոմանտիկ հայրենասիրության եւ ավանդական ռոմանտիկ լիբերալիզմի հիմքերը, բայց ոչ ազգի եւ ազատության արժեքները:

ԺԷ. Աշխատավորի նպատակը ոչ թե անհատի ստեղծագործական ինքնաարտահայտումն է, այլ ժամանակի  ըմբռնումը, հստակեցումը եւ արտահայտումը:

ԺԸ. Մտավոր աշխատանքը հեղափոխական է այն իմաստով, որ հստակեցված միտքը չի կարող ինքնին չառաջացնել հեղափոխություն: Սակայն որքան ավելի հստակ եւ պատասխանատու է մտքի աշխատանքը այնքան ավելի անարյուն եւ ինքնստինքյան է կատարվում հեղափոխությունը: Բռնության կարիք չկա այնտեղ, ուր միտքն ինքն է սրված հատու զենքի աստիճան:

Հրանտ Տէր-Աբրահամեան

ustahrant.wordpress.com -ի Էքսկլյուզիվ (https://ustahrant.wordpress.com/2010/04/26/exclusive/)

Circle.Am: Rating and Statistics for Armenian Web Resources

Advertisements