Tagged: անկախություն Toggle Comment Threads | Ստեղնաշարի կարճատներ

  • ustahrant 12:27 am on 2010/05/17 Permalink | Պատասխանել
    Tags: , , , , , , , անկախություն, , , , , Աշոտյան, , , , , , , օտարալեզու դպրոցներ   

    Լեզվակռիվը սկսվեց 

    http://lezvakriv.blogspot.com/

    Լեզվի մանիֆեստ կամ անասունների ազգ Մաս Ա

    եւ Մաս Բ

     
  • ustahrant 12:43 am on 2010/05/03 Permalink | Պատասխանել
    Tags: , , Նաիրիթ, , անկախություն, աշխատանք, աշխատավոր, , , մայիս մեկ, , Էրնստ Յունգեր, ուստա, , տեխնիկա   

    Աշխատանքի օրվա կապակցությամբ 

    Ա. Աշխատանքը նորից պետք է դառնա հիմնարար արժեք ետարդիական եւ խաղային եւ կառնավալային ռազմավարություններից հետո:

    Բ. Ստեղծագործողականության ռոմանտիկայով տառապող մտավորականի փոխարեն պետք է գա մտավոր արտադրողականության ռիթմով եւ աշխատանքի կազմակերպման տեխնոլոգիայով մտահոգված մտքի բանվորը: (More …)

     
    • Gayane 8:52 ա. on 2010/05/03 Permalink | Պատասխանել

      Արդիացված մեկնաբանություն,ամբողջովին համամիտ եմ:

    • ustahrant 11:58 ե. on 2010/05/03 Permalink | Պատասխանել

      Պատասխան Արման Գրիգորյանին:
      «Աշխատանքը պետք է վերանա: Աշխատանքը շահագործման խորհրդանիշն է»:

      Եթե խոսքը պրոլետարի մասին է, այո՛: Բայց այստեղ խոսքը աշխատանքի մասին է, որը ստեղծում է ավարտուն արդյունք: Նա չի «աշխատվում» ուրիշի համար, այլ ինքն իր համար է: Այլապես չէի կոչի դա բանական աշխատանք:

      «Ում են պատկանում այդ “մտավոր արտադրողականության ռիթմով եւ աշխատանքի… Ավելին… կազմակերպման տեխնոլոգիայով մտահոգված աշխատավորի” աշխատանքային գործիքները»

      Բնականաբար գործքիները պատկանում են «նոր արհեստավորին»: Եթե ինդուստրիալիզմի այգաբացին արհեստավորը ստիպված էր ծախել իր աշխատանքային ժամանակը դրամագլխի տիրոջը` չունենալով մրցունակ աշխատանքային գործիքներ, ապա այսօր ստեղծվում է «նոր արհեստավորի» հնարավորություն շնորհիվ համակարգչի եւ համացանցի: Ես վերցնում եմ իմ օրինակը, որը եզակի չէ: Իմ աշխատանքային գործքիները պատկանում են ինձ, ինչպես եւ իմ աշխատանքային ժամանակը: Ես հնարավորություն ունեմ պատրաստել պրոդուկտ, որը կարող եմ ե՛ւ վաճառել շահագրգիռ գնողին, ե՛ւ անվճար տրամադրել մարդկանց:

      «Կրթությունը և նոր տեխնոլոգիաները կազատեն մարդուն “Աշխատանքի Կուռքից”»

      Կրթությունն ինքը աշխատանք է: Եթե ես զբաղված եմ ինքնակրթությամբ` իմ հետարքրքությունից կամ շահերից ելնելով, ես դա կոչում եմ աշխատանք: Խոսքը նրա մաիսն է, որ դասական քրմական մտավորականը ենթադրում է, որ իրեն պետք չէ ո՛չ կրթություն, ո՛չ էլ տեխնոլոգիա, քանի որ ինքն ուղիղ կապի մեջ է վերեւների հետ:

      «Գործարանային արտադրական ցեխերում արհեստավորներին կփոխարինեն “Մտածող Մեքենաները”»

      Մեքենաները չեն կարող փոխարինել իմ աշխատանքը: Նրանք կարող են ազատել իմ ժամանակը ավելորդ մեխանիկական տարրերից: Միգուցե մի օր մեքենան կարողանա իմ փոխարեն նաեւ հոդված գրել կամ լեզու սովորել: Ինքը դա հիմա էլ մասամբ անում է, բայց բուն բանական գործըթնացը ես կնախընտրեմ պահել ինձ: Դա է իմ աշխատանքը:

      «Ամեն մարդ ինքը կտնօրինի իր ազատ ժամանակը»
      Բնականաբար: Բայց ի՞նչն է խանգարում մարդուն իր ազատ ժամանակը պլանավորել կամ ստեղծել իր անձնական արտադրական պլանը, եթե նա ազատ մարդ է:

      «Բույսերի, կենդանիների, մարդկանց և մեքենաների մեջ արհեստականորեն սարքված հիերարխիան կվերանա»:

      Մեքենաների մասին չգիտեմ (չեմ մտածել, չնայած դուրս գալիս է), բայց բույսերի, կենդանիների եւ մարդկանց միջեւ հեիրարխիայի վերացումը, այն քիչ մտքերից է, որը ես չեմ վերանայել այն պահից, երբ 17 տարեկանումս այն իմ մոտ ծնվեց: Մարդու ազատումը բնական ցիկլի կապանքներից տեխնիկայի (լայն եւ նախնական իմաստով` արհեստ, աշխատանք, գործիք, գիտություն) միջոցով ինքնանպատակ չէ: Մարդը ազատում է նաեւ բնությունը: Ի դեմ մարդուն բնույթւոն ինքն է ազատագրվում:

      «Աշխատանքի սկզբունքը հավասարապես ժխտում է ավանդական ռոմանտիկ հայրենասիրության եւ ավանդական ռոմանտիկ լիբերալիզմի հիմքերը:
      “Աշխատանքի Կուռքը” արդարացնում է ապրելու ընդացքում հաճույք ստանալուց զրկված մարդկանց գոյությունը, երբ աշխատանքային գործիքների տերերը վայելում են կյանքը»

      Իմ համար կյանք վայելելը իմ սիրված եւ նախընտրած գործերով զբաղվելն է: Ես դա կոչում եմ աշխատանք: Դա ազատ աշխատանք է, կամ ձգտում է լինել այդպիսին, քանի որ ինձ ոչոք չի աշխատեցնում: Աշխատանքային գործիքներն իմն են:

      «Բոլոր մարդիկ, նույնիսկ երեխաները սովորություն ունեն մտածելու և ամեն մարդ ինքն է ընտրում իր կյանքի նպատակը»

      Եվ ի՞նչ: Արդյոք դրանից բխում է, որ «նոր արհեստավորը» չի կարող այլ մարդկանց, «եւ նույնսիկ երեխաների» նման ինքն ընտրել ի՛ր նպատակը:

      «Մշակութային հեղափոխության նպատակն է մարդուն ազատել ստիպողական աշխատանքի որևէ անհրաժեշտությունից»

      Դրանից էլ սկսեիր: Ո՞րտեղ է է այստեղ խոսք գնում ստիպողական աշխատանքի մասին:

  • ustahrant 12:21 am on 2010/04/28 Permalink | Պատասխանել
    Tags: , , անկախություն, , , , , ,   

    Օտարալեզու դպրոցի այլընտրանքները 

    ustahrant.wordpress.com -ի Էքսկլյուզիվ (https://ustahrant.wordpress.com/2010/04/26/exclusive/)

    Ի՞նչ կարելի էր անել, եթե նպատակն իրոք լիներ Հայաստանը աշխարհին ինտեգրելը եւ քաղաքակրթությանը հաղորդակից դարձնելը: Մի նպատակ, որին անձամբ ես երկու ձեռքով եւ երկու ոտքով կողմ եմ: (More …)

     
    • ani 1:04 ե. on 2010/05/01 Permalink | Պատասխանել

      Հիանալի է…

    • ustahrant 7:28 ե. on 2010/05/01 Permalink | Պատասխանել

      Մերսի:)

    • Robin Hood 12:38 ա. on 2010/05/18 Permalink | Պատասխանել

      Հրանտ ջան, հետաքրքիր առաջարկներ էին, բայց անիրատեսական: Ուրեմն առաջինի պարագայում, դուք ցանկանում եք երեխաներին, որոնք առանց այդ էլ ծանրաբեռնված են այլ առարկաներով, ծանրաբեռնել ավել առարկաներով, որոնք են գրաբարի, արևմտյան հայերենի և բարբառների մասին պատկերացում կազմելը? Հետաքրքիր է այդ որ առարկաների դասաժամերի հաշվին եք ցանկանում դա մտցնել? Այ այսպես, գալիս են, հետաքրքիր առաջարկներ անում, ոմանք լսում, կրկին սղագրում կրթական ծրագիրը, կոնսպեկտավորված գրքեր գրում, որից միայն կրթության որակն է տուժում: Մյուս տարբերակի պարագայում էլ, այսինքն երեխաները փաստացի ոչ մի լեզվի չտիրապետեն: Այսինքն դուք առաջարկում եք հայերենին լավ տիրապետելու հետ մեկտեղ սովորել լավ անգլերեն, ռուսերեն, մեկ հատ էլ արևմտյան լեզու և մեկ տարածաշրջանային: Փաստորեն ոչ մի լեզվի նորմալ չտիրապետեն էլի:
      Ինչպես երևի նկատեցիք ես հետևում եմ այս թեմայի զարգացումներին և ամեն տեղ նկատում եմ “գավառական մտածելակերպ” արտահայտությունը: Նախ կարծում եմ դուք ցուցաբերում եք անհանդուրժողական վերաբերմունք գավառների բնակչության հանդեպ, քանզի ընտրել եք ձեր միտքը պարզորոշ արտահայտելու այդ ուղին: Երկրորդը, ինչ ի նկատի ունեք անընդհատ դա կրկնելով? Կարծում եմ “գավառականության” լավ օրինակ է նաև անհանդուրժողականությունը “գավառականների” նկատմամբ , այնպես որ ” Մի դատիր, որ չդատվես”: Թողեք կրթության հարցը գիտակներին, դուք դրա մասնագետը չեք, և ավելին շատ հեռու եք կրթության հարցերից:

    • ustahrant 11:46 ե. on 2010/05/18 Permalink | Պատասխանել

      Ռոբին Հուդ ջան
      Կետ 1. Արեւմտահայերեն եւ բարբառների համակարգ: Հայերենի բարբառների համակարգի մասին, ինչպես նաեւ արեւմատահայերեն գրականի արեւելահայ գրականից հիմնական տարբերությունների մասին պատեկրացուըմ տալու համար շատ քիչ ժամանակ է պահանջվում: Չեմ կարող, իհարկե ստույգ ասել, բայց յուրաքանչյուրի համար մոտավորապես մի 5 դասը լրիվ բավական է: Բարբառների համակարգից պատկերացում կազմել նշանակում է իմանալ քանի տիպի են դրանք լինում, ի՛մչ աշխարհագրական բաշխվածություն ունեն, ինչով է տարբերվում բարբառը խոսվածքից: Վերջ: Եթե մի օր զբաղվածությունս պակասի,, պատսրաստ եմ նույնիսկ դասի պլան կազմել, ու դուք էլ կհամոզվեք թե ինչ քիչ ինֆորմացիայի մասին է խոսքը: Փոխարենը շահում ենք այն, որ մարդիկ սկսում են հասկանալ ի՛նչ ասել է բարբառ, ինչու բարբառները պետք չէ արհամարել, եւ ինչու պետք չէ շփոթել բարբառը, խոսակցականը, սլենգը: Նոր առարկա պետք չէ: Հայերենի համար նախետասված մի քանի դասաժամը լրիվ բավական է:
      1.1. Արեւմտահայերեն: Այստեղ նույնպես նոր առարկա պետք չէ: Բավական է բացատրել հնչյունական եւ մի քանի հիմնական քերականական տարբերությունները: Այս դեպքումմ էլ քիչ ջանքով շահում ենք ահագին բան: Խելոք մարդ էք, մտածե՛ք, երախենրն այսպես թե այնպես անցնում են արեւմտահայ գրականության նմուշներ, որոնք շատ կարեւոր են մեր գրականության համար` Վարուժան, Սիամանտո, Մեծարենց, Զոհրաբ, իսկ իրականում է՛լ ավելի շատ անունների պետք է ծանոթ լինեն: Ես հաճախ եմ լսել բողքենր, թե կարդում ենք չենք հասկանում: Արդյոք, Մեծարենցի պես բանաստեղխին աբելի հասկանալի դարձնելը այն նպատակը չէ, հանուն որի կարելի է մի քանի դաս հատկացնել արեւմտահայերենին: Խոսքը, չինարենի մասին չէ, ախր: Առանց այդ էլ գրաբարայան ժառանգության մի զագլի մասն անհասանելի է, արեւմտահայերենն էլ կիսահասանելի է: Ինչու ենք արհեստական նեղացնում մեր մտահորիզոնը` արդյո՛ք այդքան շատ ունենք:
      Կարծում եմ այս մի կետում գոնե պետք է համաձայնվեք:

    • ustahrant 11:53 ե. on 2010/05/18 Permalink | Պատասխանել

      Կետ 2 Գրաբար:
      Այստեղ ես պատրաստ չեմ որեւէ կոմպրոմիսի: Տեսե՛ք ինչ է ստացվում: Հենց ձեր մեջ, չնայած կրթված մարդու տպավորություն եք գործում, խոսում է մի տեսակ արհամարական վերաբերմունքը գրաբարի նկատմամբ: Յանի, գրաբարն ինչ ա, էդ հնությունը, որ մի բան էլ մեր երախաներին ծանրաբեռնենք: Գրաբարը որեւէ առարկայից որ այսօր դասավանդվում է դպրոներում պակաս չէ: Հարցն այն մեծ ժառանգությունն է, որի մի զգալի մասը չթարգմանված է մնում աշխարհաբար: Մի մասն էլ, ինչպես Նարեկացու Մատյանը ուղղակի անթարգմանելի է առանց էական կորուստների: Կասեք, Նարեկացի քչերն են կարդալու: Գուցե, բայց բայց կարդում են առհասարակ քչերը, դա չի նշանակում, որ դպչրոցում գրականություն պետք չէ դասավանդել: Առանց գրաբարի հայերնի իմացությունը թերի է: Մենք ունենք լեզվի զրագցամնա խնդիր, իսկ գրաբարը բազմաթիվ պատրաստի ձեւեր է տալիս: Ի վերջո գրական աշխարհաբարն այդպես էլ ստեղծվել է` բարբառը գրաբարացնելով: Մեր երախաները ավելի ծանրաբեռնված չեն քան չինացի, ճապոնացի, հույն եւ իտալացի երեխաները, որոնք անցնում են իրենց հին գրական լեզուները դպրոցում: Գրաբարի մասին կարող եմ շատ խոսալ, սա իմ конек-ն է, եւ այստեղ, ինչեպս ասացի նահանջելու տեղ չկա:

    • ustahrant 12:00 ա. on 2010/05/19 Permalink | Պատասխանել

      Կետ 3. Օտար լեզուներ: Այստեղ կարող եմ, եթե ոչ համաձայնվել, ապա ընդունել, որ կա տեխնիկական խնդիր: Բայց մյուս կողմից, եթե իրոք ուզում են սերունդ ունենալ, որը աշխարհին բաց կլինի, այլ ոչ թե կվախենա մրցակցությունից, պետք է ինչ որ լուծումներ մտածենք: Ամեն դեպքում ես շատ եմ կարեւորում առնվազն տարածաշրջանային լեզուների խնդիրը: Դժվար է անտեսել նաեւ գերմաներենի ու ֆրանսերենի նման լեզուների կարեւորթյունը: Կա ի վերջո մասնավոր դպրոցների փորձը, ուր հիմա էլ երեխաները անցնում են մի քանի լեզուներ: Ինչու այդ փորձը չփորձել կիրառել առհասարակ հանրակրթական դպրոցներում: Կա՛մ, եթե խոսքը գնում է էլիտար դպրոցների մասին, ապա Եվրոպայոի էլիտար դպրոցներից շատերում այսօր էլ անցնում են դասական լեզուներ` լատիներեն, հունարեն, որոնց իմացութունը չափազանց կարեւոր է քաղաքակրթությայն ճանաչման առումով: Այդ դեպքում, ինչո՞ւ չի կարելի, որ մենք էլ օատարալեզու 2 տոկոս դպրոց բացելու փոխարեն, կամ լա՛վ, ձեր խաթր, դրան զուգահեռ` բացենք 12 տոկոս հաալեզու էլիտար դպրոցներ, ուր կդասավանդվեն հավելայլ լեզուներ:

    • ustahrant 12:09 ա. on 2010/05/19 Permalink | Պատասխանել

      Կետ 4. Կրթության հարցը գիտակներին թողնելու առումով: Ճիշտն ասած, այսպիսի փաստարկումը ինձ բացարձակ չի համոզում: Նախ` մենք գոնե համաձայն Սահմանադրության ժողովրդավարական երկիր ենք: Հետեւաբար հասաակության առանձին անդամներ, եւ խմբեր իրավունք ունեն հանդես գան առաջարկներով եւ նախաձեռնություներով: Այլ հարց է, որ կոնկրետ ոլորտի պատասխանատուներն ու փորձագետները կարող են դրանք այս կամ այն ակերպ գնահատել:
      Երկորդ` կրթության գիտակ ասածը մի քիչ անորոշ հասկացություն է: Աշոտյանն էլ մասնագիտությամբ բժիշկ է, բայց դա չի նշանակում, որ նա չի կարող լինել կրթության նախարար: Նախորդ նախարարն էլ` Սպարտակը, պատմաբան էր: Ես էլ եմ պատմաբան: Դա, օրինակ, նշանակում է, որ ես անեւ որպես մասնագետ կարող եմ հանդես գալ, նաեւ պատմության դասավանդման հետ կապված խնդիրենրի առնչությամբ: Քանի որ լեզվագիտությունն էլ իմ նախասիրությունների ցանկում է, ապա այստեղ եւս ազատ եմ ինձ զգում հանդես գալ առաջարկություններով: Օրինակ, ֆիզիկայից, մի քիչ կդժվարանայի:)
      ԻՐականում, կարծում եմ, կա այպպսի պահ: Հասարակությունից կարող են գալ նախաձեռնություններ եւ հարցադրումներ, դրանք կարող են ձեւակերպվել նաեւ մասնագետների կողմից, իսկ կրթության ոլորտի նեղ մասնագետների գործն էլ դրանց տեխնոլոգիան է: Ենթադրենք, մասնագետն ասում է, գիտեք, կա խնդիր` գրաբարը պետք է լինի դպրոցում: Որոշում ընդունողը քննարկում է այս հարցը, եւ համաձայնվում է կամ ո՛չ: Համաձայնվելու դեպքում էլ հանձնարարում է արդեն տեխնոլոգիայի առումով քննարկում: Կարծում եմ, սա շատ ավելի իրատեսական մոտեցում է, քան հղում անել միայն գիտակներին:
      Էլ, չեմ ասում, որ ես առհասարակ սկեպտիկ եմ ցանկացած ոլորտի հայ փորձագետների առումով (պատմաբաններս, այդ թվում ես` բացառություն չենք):

  • ustahrant 11:26 pm on 2010/01/28 Permalink | Պատասխանել
    Tags: անկախություն, ,   

    Հայ բանակի օրը շնորհավոր 

    Իսկապես շնորհավոր, որովհետեւ իր բոլոր թերություններով հանդերձ, սա մեր բանակն է ու մեր պետությունը: Հիշում եմ 1990 ավտոբուսում խոսում էին երկու տիպիկ սովետահայ` “խելքները հացի հետ են կերել` ազգային բանակ են ուզում սարքել”: Ու թեեւ դրանից հետո ռուսամոլ ու ստրկամիտ էդ սովետիկուսները ոչ միայն քիչըմ սսկվեցին, այլեւ էսօր իրենց հայկական պետության, անկախության ու նաեւ բանակի կողմանկից են հռչակում, բայց նրանց հակաանկախական հոգեբանությունը նույնն է մնում: 90 թվին, երբ պատերազմը ուր վրա էր հասնում էր, նրանք դեռ համարում էին, որ ազգային բանակը անհեթեթություն ա: Ու սա ինչ որ բիձեք չէին, այլ 30-40 տարեկան երկու տղամարդ: Էսօրվա հայ “պատրիոտի” տակը, որ փորես, բավականին արագ դուրս կգա էդ 90 թվի սովետահայը: …Լավմ բայց սա այլ թեմա է:

     
    • Nzh Hov 11:50 ե. on 2010/01/28 Permalink | Պատասխանել

      Ընդգծեմ, որ առաջին անգամ պապիկս է հրապարակավ հայտարարել ՀԱՅՈՑ ԱԶԳԱՅԻՆ ԲԱՆԱԿԻ ստեղծման գաղափարի մասին… 1988 թվականին…. Պատմում են, որ Վանոն հանրահավաքի ժամանակ ասաց, որ թող Գարեգին պապիկը չանհանգսատանա, կանենք… Ու մինչ այդ էլ, խորհրդային հեռուստատեսությունն էր թմբկահարում, թե ինչ-որ մի հայ` Գարեգին Հովսեփյան անվամբ, առաջարկում է ստեղծել ՀԱՅՈՑ ԱԶԳԱՅԻՆ ԲԱՆԱԿ… Շնորհավոր….

  • ustahrant 10:24 pm on 2009/12/25 Permalink | Պատասխանել
    Tags: , , անկախություն, , , ,   

    Թող մեռելները թաղեն իրենց մեռելներին 

    Գալիք 2010թ. ոչ միայն նոր տարի է, այլև նոր տասնամյակի սկիզբ: Թվում է, թե տվյալ դեպքում կարող ենք գործ ունենալ ոչ միայն զուտ պայմանական, այլև բովանդակային անցման հետ: 2000-ականները, որոնք ձևական տեսանկյունից ավարտվում են այս տարի (բովանդակային առումով թերևս դրանց սահմանն անցնում է մոտավորապես 2008թ.-ով), մի ուրույն ժամանակաշրջան էին գոնե հետսովետական տարածքի համար (թերևս՝ նաև աշխարհի): (More …)

     
  • ustahrant 11:00 pm on 2009/11/29 Permalink | Պատասխանել
    Tags: , , անկախություն, Այլընտ, ,   

    Կիլիկյան Հայաստանի Հանրապետության ինքնությունը 2 

    (այլընտրանքային պատմության փորձ )

    (More …)

     
    • Արմեն 9:49 ա. on 2011/01/31 Permalink | Պատասխանել

      Ափսոս՝ չես շարունակում այս շարքը։ Շատ հետաքրքիր է։

  • ustahrant 10:44 pm on 2009/11/29 Permalink | Պատասխանել
    Tags: , , անկախություն, Այլընտրանքային պատմություն, ,   

    Կիլիկիայի հայկական հանրապետություն (1919-2007) 

    (այլընտրանքային պատմության փորձ) (More …)

     
  • ustahrant 7:36 pm on 2009/11/20 Permalink | Պատասխանել
    Tags: , , անկախություն, , , , , ,   

    ՌՈՒՍԱՍՏԱՆ՝ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՍՊԱՌՆԱԼԻՔ 

    Կայսրության «շարժերը» եւ սահմանամերձ տարածքները

    Վերջին մեկ տարվա մեջ կրկին աշխուժացել են Կովկասյան տարածաշրջանում կայունության եւ խաղաղության հաստատման, առճակատումների կարգավորման եւ այլ «պուպուշ» բաների մասին խոսակցությունները: Իհարկե, այդ խոսակցություններն ուղեկցում են մեզ վերջին 20 տարվա ընթացքում, բայց 2008-ի ամառվանից ականատես ենք դառնում նաեւ որոշ, եթե ոչ հեղափոխական, ապա դեռեւս երկու-երեք տարի առաջ ոչ մեկի կողմից չկանխատեսված գործընթացների հետ` ռուս-վրացական պատերազմ (օս-վրացականի անվան տակ), ռուս-թուրքական հարաբերությունների կարգավորում (հայ-թուրքականի անվան տակ), իսկ այսօր էլ ուղղությունը կարծես փոխվել է դեպի արցախյան խնդրի «կարգավորում» (կարող ենք ենթադրել, որ սրա ճիշտ անվանումն էլ պետք է լինի` ռուս-ադրբեջանական «կարգավորում»` հայ-ադրբեջանականի անվան տակ): (More …)

     
  • ustahrant 2:34 pm on 2008/05/05 Permalink | Պատասխանել
    Tags: , Սասնա ծռեր, , անկախություն, ապստամբություն, , , , , , , ,   

    Սասնա ծռեր. որդիների ապստամբությունը 

    Ինչպես հայտնի է Սասնա ծռեր էպոսի սկզբնամասի՝ Սանասարի ու Բաղդասարի ճյուղի պատմական նախահիմքը կապված է մ.թ.ա վեցերրորդ դարում Ասորեստանի Սինախերիբ (հայերեն աղբյուրներում՝ Սենեքերիմ) արքայի երկու որդիների կողմից իրենց հոր սպանությունն ու Հայաստան (ավելի կոնկրետ Տարոն-Սասունի տարածքում գտնվող Արմե Շուպրիա երկիր) փախչելն է, ինչը հիշատակվում Աստվածաշնչում եւ բաբելական աղբյուրներում։ Երկու եղբայրները, ինչպես համարվում է, դառնում են Սանասարի ու Բաղդասարի կերպարների նախատիպը։ Այսպիսով հայկական էպոսի առաջացման նախադրյալը դառնում է որդիների ապստամբությունը հոր դեմ եւ հայրասպանությունը։ (More …)

     
    • Վազգեն Ղազարյան 10:54 ա. on 2010/02/04 Permalink | Պատասխանել

      Հրանտ ջան, մի քանի բան էլ ես ավելացնեմ 🙂

      Փոքր Մհերի կռիվը աստծու դեմ էպոսի ցիկլի փակումն է, որովհետև Սասնա տոհմն առաջացել էր, կարելի է ասել, հենց աստծուց և նրա շնորհով… Փոքր Մհերը վերջնական ապստամբությունն է ու պարտությունը… սա նաև ցույց է տալիս, որ մոդելը մարգինալ է, որովհետև քո արած վերլուծության մեջբերումների համաձայն.
      1. Սասնա տոհմը թագավոր չի դառնա,
      2. Սասնա տոհմը դատապարտված է պարտության,

      Ու ևս մի հետաքրքիր բան… Յոթ հրեշտակները… Արի հաշվենք Սասնա տոհմի նահապետներին… Սանասար, Բաղդասար, Մեծ Մհեր, Ձենով Հովան, Վերգո, Դավիթ և Փոքր Մելիք… Ուղիղ 7-ն են: Ուստի ինչ-որ առումով, այս 7 հրեշտակները մարմնացնում են բոլոր նահապետներին: Ու սա պայքար էր բոլորի դեմ: Բայց ի վերջո հաղթում է “Հայրը” (աստծո տեսքով), իսկ Մհերը փակվում է ինքն իր մեջ՝ այն դռան ետևում, որից առաջ դուրս էր գալիս (հինարևելյան Միհրական մոդել), այսինքն մեկուսանում է արտաքին աշխարհից:
      3. Մհերը (հայկական քաղաքակրթությունը) դուրս կգա միայն երբ “գարին դառնա հանց ընկույզ մի” և աշխարհից վերանա անարդարությունը:
      Էպոսում աշխարհի վերահսկվում է աստծո կողմից, այն նույն “Հայր” աստծո: Եվ աշխարհն անարդար է: Ուստի ստացվում է, որ Սասնա տոհմը տեղ ունի այն աշխարհում, ուր աստված պարտվել է! Քանի որ միայն այդ ժամանակ է, որ “գարին կդառնա…”:

      Այսինքն, շարունակելով քո վերլուծությունը, հանգում ենք մի կարևոր մտքի: Հայկական աղանդավորական շարժումներին ու դրանց պարտությանը միջնադարում: Եվ այստեղ է նաև, որ հիշեցի Ստեփանի հոդվածները առ այն, որ հայկական աստվածաբանական միտքը ոչ մի ներդրում չունի համաշխարհային աստվածաբանության մեջ: Բայց ներդրում ունի դրան հակադրվելու մղումը և մեծ ներդրում ունի! Ահա ևս մի կետ:

      4. “հայ մշակույթը մի տեսակ ապստամբական դերում է գտնվում արտաքին աշխարհի դեմ։” Դե, կարծում եմ, սա շատ ավելի հին պատմություն ունի… Հայկական Լեռնաշխարհի մասին հին աղբյուրներում խոսվում է հիմնականում ապստամբությունների հետ կապված՝ Հայասա, Նաիրյան երկրներ, Շուբրիա, Ուրարտու, ավելի ետ չեմ ուզում գնալ, որովհետև շատ հարցեր են առաջանում, այդ թվում և ինձ մոտ; հայկական աղբյուրներում՝ Հայկ, Արա, Սկայորդի, Արտաշես; հունահռոմեական՝ Զարիադես, Արտաքսիաս, Տիգրան Մեծ, վերջինս գրեթե ամբողջությամբ է ներառվում այս համատեքստում (պարթևների՝ հավանաբար հենց նախահայրերի, հետ մրցակցության առումով), միայն այն բացառությամբ, որ թագավոր դարձավ և այն էլ արքայից արքա; աքեմենյան՝ Դադարշիշ, Ար(ա)քա… և այլն, և այլն: Սեփական պատմագրությունը սկսվում է վերջին թագավորի՝ Արտաշեսի դեմ նախարարների ապստամբության ժամանակներում…

      Շնորհակալ եմ հետաքրքիր հոդվածի համար :)))

    • ustahrant 8:18 ե. on 2010/02/04 Permalink | Պատասխանել

      Վազգեն ջան, քեզ շնորհակալություն մեկնաբանության ն համար: Իրականում խնդիրն էն ա, որ թե իմ հոդվածը, թե քո մեկնաբանությունը խոսում է բազմաթիվ անհայտների մասին, ինչը ցավալիորեն ցույց ա տալիս մեր պատմագիտության մեծ բացերը: Ի վերջո մեկ հոդվածով անդրադառնալ այնպիսի մի հարցերի, որոնք գիտականորեն լուսաբանված չեն, միտեսակ հուսահատական փորձ է, ու իմ` պատմությամբ չզբաղվելու ինքնամեղադրանքի մեղման փորձ:
      Հերով գնանք քո ասածներով, ու տեսնենք նաեւ էդ բազմաթիվ անհայտները:
      1. “Թագավոր չի դառնա”: Էս ֆրազը երեւի թե հոդվածից պետք էր հանել, որովհետեւ թեեւ ինձ թվում էր, որ էդտեղ կապ պիտի լինի ապստամբության հետ, բայց ի վերջո միտքը հոդվածի ներսում նորմալ զարգացում չստացավ էդ ասպեկտով: Հնարավոր ա նաեւ, որ էդ ֆրազը էպոսի մի երկրորդական ճյուղից ա, եւ սովետի ժամանակ մտցրել են հիմնական պատման մեջ: Բայց եթե այդպես չէ, ուրեմն հետաքրքրիր ֆրազ ա, որ արժի ուսումնասիրել: Բազմաթիվ ասպեկտներ կարոց ա ունենալ, բայց հոդվածում կրկնեմ, դա ավելորդ էր, որովհետեւ զարգացման տեղ չուներ:
      2. “Դատապարտված ա պարտության”…Իմ մոտ տենց մտքի միտում ես չեմ տեսել: Գոնե չեի ուզենա ընդհանրացնել դա հայ քաղաքակրթության վրա: Որովհետեւ ես չեմ համարում, որ նա պարտված ա: Հայ լինելը շատ հետաքրքրիր ա շնորհիվ հենց ժամանակին արված քաղաքակրթական ընտրության: Իսկ ում հետաքրքրիր չէ, նա կամ բայղուշանում է, կամ չվում արտերկիր ու էնտեղից բայղուշանում:)) Չնայած, շատ չծավալվեմ, որովհետեւ քո միտքը լավ չեմ ըմբռնել էս կոնտեքստում:
      3. 7 հրեշտակը շատ հետարքրիր ա, բայց ես կզգուշանայի նույնացումից, քանի որ ինքնդ էլ գիտես, թե 7 թիվը ինչ տարածվա բան ա: Ամեն ինչից էլ կարա լինի 7 հատ: 🙂
      4. Մհերի փակվելը: Միհարականությունն ու հայ քաղ-նը արի լրիվ չնույնացնենք: Չնայած միհրականության ազդցեցությունը շատ հետարքրիր թեմա է, որը կարծում եմ դեռ շատ մկերեսային է շոշափվել գիտության մեջ: Ես մի շատ կոպիտ բաժանում ունեմ` Բագրատունիներ-Միհր, Մամիկոնյաններ-Վահագն: Լրագրում շատ վաղուց գրել էի, հեսա ստեղ էլ կդնեմ: Այսինքն, մենք ունենք երկու տարր:
      5. “Աստված պարտվել է”: Եթե կարդացել ես Արծվում իմ հոդվածը, ես Աստծո տակ երկու հակադիր բան եմ փորձում հասկանամ: Մեկն` իմաննենտ աստվածը, Տիեզերքի շարժիչը, որը թագավորների հայրն ա, մյուսը անդրանցականը, որը Չկա, եւ որը ապստաբների ու զանցառուների Աստվածն է: Այսինքն, ես կարծում եմ, որ Աստված կա, եւ դա ոնց որ թե “վատ” աստվածն ա, ու Չկա, ու էդ չեղածը` “լավն” ա, բայց սա լրիվ այլ թեմա է: Ուղղակի հիշեցի, որտեւ ինձ թվում ա Մհերը հենց էդ տիեզերական աստծո դեմ ա: Այսինքն, սա գնոստիկական մոդել ա մեծ հաշվով, ու ստեղից էլ գալիս ենք նույն պավլիկյաններին, որոնք ի վերջո գնոստիկ են:
      6. Հայ աղանդավորների մասին նկատառումդ հետաքրքիր էր: Չգիտեմ, կարելի է իրանց կապել էպոսի հետ: Բաց նախ պետք է նարնց մի լավ ուսումնասիրել, ու անել դա ճիշտ կոնտեքստի մեջ, որովհետեւ գնոստիցիզմից ու մանիքեությունից դուրս նրանք անհասակնալի են:
      7. Ստեպի էդ կարծիքի դեմ ես շատ եմ պայքարում, նաեւ այն պատճառով, որ էդ թեմաներով մեր մոտ կարծիքներ արտահայտող առհասարակ չկան, իսկ Ստյոպը փաստորեն մենաշնորհ է ստանում, որով եւ իրա միքտն էլ քարանում ա: Իսկ առհասարակ ես միշտ վախենում եմ տենց ընդանրացումներից` ոնց կարող ա ճիւշտ լինել մի պնդում, որ ասում ա` դարերի ընթացքում մի բան ա եղել, որ ոչինչ ա եղել, ոչ մի իմաստ չի ունեցել: Սա ինքնին կասկած է առաջացնում ու հակապատմական ա թվում: Իսկ քո ասած քննադոտաղակոնւթյունը, հակադրությունը արդեն ինքնին մեծ ներդրում ա, որը դու էլ նշել ես: Հայ աստվածաբանությունը ընդդիմադիր դեր ա կատարել, իսկ Ստեպը դրանից մի տեսակ ամաչում ա, ուզում ա, որ մենք ճիշտ պուպուշ բալա եղած լինեինք: Նրա ասածի հոգեբանական հիմքը մեծ հաշվով էն ա, որ մենք ով ենք, որ աշխարհին հակադրվենք, տենց հավակնություն ունենանք, որ մենք մի բուռ հայերս ավելի լավ ենք հասկացել քրիստոնեությունը քան Հռոեմն ու Պոլիսը: Սա չվախենամ ասել, հիմքում գուցե ռուսհայի վախն ունի հայկական բնիկ մշկույթից:
      8. Իսկ քո վերջին կետի միակ պատասխանն էն ա, որ քանի դեռ չունենք հայ պատմության նոր` քաղաքակրթական համափարփակ ուսումնասիրում, մեր պատմությունը մնում է անհասկանալի փաստերի ժողովածու: Նոր բացատրական մոդելի պակաս ունենք: Մերը դեռ 19 դարի վերջին գիտության մակարդակում ա: Դրա համար էլ մասնավոր հարցերը չի լինում լուծել` ընդհանուրի բացատրություն չունենք: Լավ ա, իհարկե, որ գոնե 19 դարի վերջին հասել ենք շնորհիվ էն հին սերունդի, բայց հետնորդները իրանց գոչրն առաջ չեն տարել, ինչի համար էլ մերսի Ստալին պապիկին, իհարկե:

    • Vardan Sedrakyan 3:40 ե. on 2010/02/19 Permalink | Պատասխանել

      Բարև Ձեզ պարոն Ուստա Հրանտ:

      Շատ հետաքրքիր վերլուծություն եք ներկայացրել:
      Ես իհարկե համաձայն չեմ Ձեր շատ ու շատ մոտեցումներին, սակայն դա էական չէ: Ամեն մարդ ունի իր տեսակետն ու այդ տեսակետը ներկայացնելու իրավունք:

      Ես մի հարց ունեմ Ձեզ:

      Ես մի փոքրիկ Կայք եմ բացել, ընդամենը մի քանի օր առաջ: Եվ ահա իմ կայքի “Գրադարան” բաժնում հավաքում եմ “Սասնա Ծռեր” էպոսի հետ կապված վերլուծություններ: Եվ եթե Դուք դեմ չեք, ապա մեծ սիրով Ձեր հոդվածն էլ կտեղադրեմ այնտեղ: Իմ Կայքը ոչ մի կոմերցիոն նպատակներ չի հետապնդում և մուտքն ազատ է: Պետք է ուղղակի Googl-ի որոնման պատուհանի մեջ հայերեն գրել “Արմենոիդների էպոսներ” ու որոնել: Բացվող կայքերից ամենավերևինը, որի վրա գրված է “Հեղինակի մասին…”, իմն է:
      Եթե համաձայն եք, ապա խնդրում եմ այս հոդվածը ուղարկել էլ. փոստի միջոցով:

      Շնորհակալություն, անկախ Ձեր որոշումից:
      Խորին հարգանքներով` Վարդան Սեդրակյան:

    • ustahrant 11:29 ե. on 2010/02/26 Permalink | Պատասխանել

      Վարդան ջան, կներեք, որ ուշացումով եմ պատասպխանում: Իհարկե, հանգիստ դրեք նյութս: Ես միայն շնորհակալ կլինեմ: Առհասարակ ես հեղինակային իրավունքի մեծ երկրպագու չեմ: Էնպես, որ նյութերիս հետ կարող եք ազատ վարվեք` կարեւորը միտքը տեղ հասնի: 🙂

    • Vardan Sedrakyan 2:15 ե. on 2010/03/08 Permalink | Պատասխանել

      Հարգելի Ուստա Հրանտ:

      Շնորհակալություն:
      Բայց մի խնդրանք էլ ունեմ: Իմ կայքի գրադարանում, բոլոր հեղինակները ներկայացված են լուսանկարով: Վատ չէր լինի, որ Ձեր լուսանկարն էլ ունենայի, թե չէ Ձեր Բլոգի Լոգոն տեղադրելը մի քիչ հարիր չէր լինի:
      Իմ էլ Փոստը vardan.sedrakyan@gmail.com.

      Սպասում եմ Ձեր պատասխանին:
      Ցտեսություն:

    • Սուրեն Սեմերջայն 5:29 ե. on 2010/06/29 Permalink | Պատասխանել

      Բարև Ձեզ Հրանտ:

      Շնորհակալություն շատ հետաքրքիր հոդվածի համար: Եթե թուլ տաք մի երկու նկատառում այստեղ բերեմ:
      Հայր և որդի (իսկ լայն առումով ծնողներ և երեխաներ) կոնֆլիտը ներկայացված է “Թեբեական” շարքում, որտեղ Էդիպի և Փոքր Մհերի միջև կարելի է որոշակի զուգահերռներ նունիսկ անցկացնել:
      Իսկ Տրոյայի համար մղվող պատերազմի ակունքում ընկած էր Թետիսիորին( որին աստվածները կնության էին տալիս քանզի վախենում էին այն կանխագուշակումից, որ նրա և Զևսի ապագա որդին գահնկեց կանի իր հորը) և Պելևսի հարսանիքը: Թվում է թե ապագա պատերազմը մի տեսակ փոխահատացում էր “ամենաբարձր” մակարդակում որդի-հայր բախումներից խուսափելու համար:
      Եվ վերջապես որդի-հայր կոնֆլիկտը շատ լավ է ներկայացված և առանցքային տեղ է զբաղեցնում նաև “Արտուրական” ցիկլում:

      ԱԿարծում եմ այքան էլ միայնակ չենք “հայր-մերժողականության” գործում 🙂

    • aratta 12:05 ա. on 2014/07/06 Permalink | Պատասխանել

      Սասնա տոհմը եղել է ու կմնա թագավորական, ինչքան էլ վոր ձեր նման գիլգամեշներն անամոթաբար փորձեն ամեն ինչ խեղաթյուրել.

  • ustahrant 2:05 am on 2006/09/14 Permalink | Պատասխանել
    Tags: , Սահմանադրություն, անկախություն, , տերմիդոր   

    Հայկական տերմիդորը և ապստամբության իրավունքը 

    Չենք կասկածում, որ Հայաստանի անկախության 15-ամյակի առթիվ դեռ կարտասանվի դատարկաբան կեղծիքով մյուռոնազոծված “ոգեշունչ” բառերի հեղեղ, կկազմակերպվեն բաձրաճաշակ գավառականության հիթ-շքերթներ ու շոուներ, մեր անկախությունը կշնորհավորեն մարդիկ, որոնց համար ոչ այնքան հեռավոր չաղ ու բախտավոր անցյալում անկախության գաղափարը խելագարության հոմանիշ էր և այլն: Այս բոլորը դեռ կլինի, սակայն գուցե չասվի գլխավորը` այն, որ “թագավորը մերկ” է: Ու քանի որ այն ոչ միայն մերկ է, այլև բոբիկ, (More …)

     
  • ustahrant 2:21 am on 2006/06/01 Permalink | Պատասխանել
    Tags: , Ջավախք, անկախություն, , , , ռու,   

    Գործակալները 

    Ես ինքս ինձ խոստացել էի մոտակա ժամանակներս այլևս բան չգրել ռուս-հայկական հարաբերությունների շուրջ: Աշխարհում կան բազմաթիվ ուշագրավ թեմաներ որոնց շուրջ ասելիք կա, որ չի ասվում: Ես ել ի վերջո բարոն Մյունխհաուզենը չեմ, ու թեև համարում եմ, որ “միայնակը դաշտում” այնուամենայիվ զինվոր է, բայց “ժամը 4-ին Անգլիային պատերազմ” չեմ պատրաստվում հայտարարել (գոնե առայժմ): (More …)

     
c
Compose new post
j
Next post/Next comment
k
Previous post/Previous comment
r
Պատասխանել
e
Խմբագրել
o
Show/Hide comments
t
Go to top
l
Go to login
h
Show/Hide help
shift + esc
Չեղարկել